Praktijkgids Wet open overheid (Woo) voor burgers en andere Woo-verzoekers
We hebben een publicatie samengesteld met praktische informatie en tips over de Wet open overheid (Woo). Dit is gebaseerd op de ervaringen opgedaan met het indienen van zes Woo-verzoeken, en zes jaar procederen die nodig waren om (nog altijd slechts een deel van) de waarheid boven tafel te krijgen.
Bij het vijfde Woo verzoek stelde de bezwaarschriftencommissie het volgende vast:
Uit het verslag van de hoorzitting: De voorzitter zegt dat er door de vasthoudendheid van bezwaarmaker inderdaad steeds nieuwe zaken boven komen. Dat is jammer en het is begrijpelijk dat bezwaarmakers daarover ontstemd zijn.
In het advies schrijft de commissie::
De commissie is van oordeel dat uit deze herstelpoging volgt dat de zoekslag niet compleet is geweest. Zo is niet duidelijk waarom enkel de e-mail box van de heer xxx is onderzocht en waarom andere bestaande e-mail boxen in dit verband niet zijn onderzocht. Voorts ontbreekt relevante informatie over de wijze waarop het onderzoek heeft plaatsgevonden, bijvoorbeeld door aan te geven met welke zoektermen is gezocht. De stelling van het college dat daarmee de zoekslag compleet is geweest, is niet geloofwaardig.
Conclusie: Gelet op het voorgaande concludeert de commissie dat beide bestreden besluiten niet voldoen aan het zorgvuldigheid- en motiveringsvereiste en daarom niet in stand kunnen blijven en dienen te worden herroepen. Er dienen op basis van een aanvullende zoekslag twee nieuwe besluiten te worden genomen.
In een uitspraak in een beroepsprocedure heeft de rechter bepaald:
Het college heeft eiseres namelijk uiteindelijk gedurende (de) beroepsprocedure alsnog alle informatie verstrekt die eiseres naar aanleiding van het informatieverzoek van [datum] had willen krijgen en erkend dat het onderzoek naar deze informatie naar aanleiding van het informatieverzoek onvoldoende is geweest.
Kortom: Het heeft zin om door te zetten!
En daarbij probeert de tekst "Bespiegelingen over de praktijk van de Woo" behulpzaam te zijn. Dit begint met een goed geformuleerd verzoek en realistische verwachtingen.
Dit document is een praktische handleiding voor burgers die met een bestuursorgaan in conflict zijn geraakt en de Wet open overheid (Woo) willen gebruiken om informatie te verkrijgen.
De auteur schetst eerst waarom informatie cruciaal is voor de democratie en hoe bestuursorganen in de praktijk vaak weerstand bieden, gesteund door een bestuurscultuur van “winnen”, diepe zakken en een veronderstelde integriteit van het bestuur. Met behulp van inzichten uit de sociale psychologie (systeemrechtvaardiging en systeembedreiging) wordt uitgelegd waarom kritiek op het systeem zoveel weerstand oproept, ook bij rechters, die in de praktijk niet altijd als onafhankelijke tegenmacht functioneren.
Daarna biedt de handleiding juridisch houvast via de algemene beginselen van behoorlijk bestuur en laat zien hoe je die in bezwaar en beroep kunt inzetten.
Vervolgens volgt een concreet stappenplan voor Woo-verzoeken: formulering van een sterk Woo-verzoek, termijnen, ontvangstbevestiging, omgaan met verdaging en typische weigeringsgronden (misbruik, “privé”-verzoeken, persoonlijke beleidsopvattingen). Er is aandacht voor dossieropbouw, strategische houding, het gebruik van ChatGPT als hulpmiddel en valkuilen in de rechtspraktijk. Dit vormt de kern van de teskt.
In de appendix wordt ten slotte op meer beschouwelijke wijze ingegaan op de aard van de staat, de relatie tussen burger en overheid en de kwetsbaarheid van de democratie.
Informatievoorziening is de zuurstof van de democratie.
De Woo is een sleutel om die informatie af te dwingen.